Türkiye’de, derin karbonsuzlaştırılmış sanayi ürünlerinin üretimini amaçlayan, ticari ölçekli 13 temiz üretim projesinden oluşan yeni bir proje portföyü oluşturuluyor. Bugün Ankara’da gerçekleştirilen toplantıda, üst düzey kamu, sanayi ve finans sektörü temsilcileri, uygun finansman ve politika koşulları sağlandığında bu projelerin yatırım aşamasına geçebileceği hakkında bilgilendirildi.
Enerji yoğun sektörlerden, finans kuruluşlarından ve kamu kurumlarından 40’tan fazla üst düzey temsilci, düşük karbonlu çelik, çimento, alüminyum ve gübre projelerinin nihai yatırım kararına (FID) ulaşabilmesi için gerekli olan koşulları değerlendirmek amacıyla Build Clean Now Türkiye Çalıştayı’nda bir araya geldi. Bu çalıştay, Sanayi Dönüşümü Hızlandırıcısı (ITA) tarafından Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile yakın iş birliği içinde ve Boston Consulting Group’un (BCG) desteğiyle gerçekleştirildi.
Söz konusu dört sektör yılda yaklaşık 110 milyon ton CO₂ eşdeğeri sera gazı emisyonuna neden olmakta. Bu miktar, Türkiye’nin toplam sera gazı emisyonlarının yaklaşık altıda birine denk geliyor. Bu sektörler ayrıca Avrupa Birliği’ne ithal edilen ürünlerin içerdiği karbonu fiyatlandıran Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) kapsamında yer almakta. Bu durum, ilgili sektörlerin dönüşümünü Türkiye’nin ihracattaki rekabet gücünü koruması açısından kritik hale getiriyor.
Türkiye sanayisi için 71 milyar dolarlık yatırım fırsatı
“Türkiye’nin Temiz Sanayi Fırsatı” temalı açılış konuşmasında Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Muhammet Kasım Gönüllü, çelik, çimento, alüminyum ve gübre sektörlerinin temiz dönüşümü için yaklaşık 71 milyar ABD doları tutarında bir yatırıma ihtiyaç duyulduğunu ifade etti. “Yeşil dönüşümü maliyet olarak değil; yeni yatırımlar, teknoloji geliştirme, pazar çeşitlendirmesi ve sürdürülebilir büyüme için bir fırsat olarak değerlendiriyoruz.” diyen Gönüllü devamında şunları aktardı:
“Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız ile Sanayi Dönüşümü Hızlandırıcısı arasında geliştirmeyi planladığımız ITA Türkiye Programı’nı sanayimizin rekabet gücünü koruyacak, yeni yatırım alanları açacak ve Türkiye’nin küresel değer zincirlerindeki pozisyonunu güçlendirecek stratejik bir iş birliği olarak görüyoruz. Amacımız yalnızca desteklenen proje sayısını artırmak değil; aynı zamanda yatırım kararlarını kolaylaştıran kalıcı sonuçlar elde etmektir.”
Gönüllü ayrıca Türkiye Sanayide Karbonsuzlaşma Yatırım Platformu’nun (TIDIP), 2030 yılına kadar 5 milyar avronun üzerinde yatırımı desteklemeyi ve yıllık sera gazı emisyonlarını 20 milyon ton CO₂ eşdeğeri azaltmayı hedeflediğini belirtti. Ayrıca ITA Türkiye Programı’nın mevcut politika ve finansman araçlarını tamamlayıcı nitelikte olacağını ifade etti.
Temiz sanayi yatırımları gelişmekte olan ekonomilere yayılıyor
Çalıştayın açılışında konuşan Mission Possible Partnership CEO’su ve Sanayi Dönüşümü Hızlandırıcısı (ITA) İcra Direktörü Faustine Delasalle, Türkiye’nin güçlü sanayi altyapısının ve yenilenebilir enerji potansiyelinin temiz sanayi yatırımlarını çekme konusunda ülkeye önemli avantajlar sağladığını vurguladı.
Delasalle, dünya genelinde yaklaşık 1.000 temiz sanayi projesinin geliştirilmekte olduğunu belirtirken, bunlardan 160’tan fazlasının nihai yatırım kararına (FID) ulaşarak faaliyete geçtiğini veya uygulama aşamasında bulunduğunu aktardı. Ayrıca 2026 yılının ilk yarısında 19 ticari ölçekli projenin nihai yatırım kararına ulaştığına dikkat çeken Delasalle, bu sayının önceki yılın aynı dönemine göre iki katına çıktığını vurguladı.
“Sanayide derin karbonsuzlaşma artık sadece bir hedef değil”
“Dünya genelinde ticari ölçekte gerçekleşen ve gelişmekte olan ekonomilere yayılan bir dönüşüm” diyen Faustine Delasalle sözlerine şöyle devam etti: “Türkiye gibi güçlü sanayi temellerine sahip ülkeler enerji yoğun sanayi yatırımları çekme konusunda büyük rekabet avantajlarına sahiptir. Türkiye’de şu anda sınırlı sayıda bulunan derin karbonsuzlaşma projelerinin uygun yatırım koşulları sağlandığında hızla artabileceğine inanıyoruz.”
Ayrıca Delasalle, ITA’nın Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile yerel uygulama ortağı Boston Consulting Group (BCG) ile başlattığı çalışmaların önümüzdeki yıllarda temiz sanayi yatırımlarını hızlandırmaya yönelik ortak önceliklerin belirlenmesine katkıda bulunacağını söyledi.
Talep, finansman, düzenlemeler ve altyapı entegre olmalı
ITA ve BCG’nin sanayi sektörüyle yürüttüğü kapsamlı analiz sonucunda temiz sanayi projelerinin hayata geçirilebilmesi için gerekli dört temel koşul ortaya konmuştur.
BCG Yönetici Direktörü ve Ortağı Batu Yiğit, “Temiz sanayi yatırımlarının hayata geçebilmesi için dört temel unsurun birleşmesi gerekiyor: talep, uygun düzenleyici çerçeve, sağlam değer zincirleri ve altyapı” dedi. Yiğit sözlerine şöyle devam etti: “Bu unsurlardan herhangi biri eksik olduğunda yatırımların ilerlemesi zorlaşıyor. Özellikle ortak altyapı yatırımlarında kamu-özel sektör iş birliği kritik önem taşıyor.”
BCG Proje Lideri Betül Çahan, ekiplerinin karşılaşılan engelleri belirlemek amacıyla yaklaşık 20 şirketle görüşmeler gerçekleştirdiğini aktardı. Çahan şöyle devam etti: “Görüşmelerimiz temiz sanayi yatırımlarının önündeki en büyük engellerden birinin düşük karbonlu ürünlere yönelik yeterli sürdürülebilir talebin bulunmaması olduğunu göstermektedir.” Çahan ayrıca uzun vadeli alım garantileri ile uygun finansman olmadan büyük ölçekli projelerin hayata geçirilmesinin zorlaştığını vurguladı. “Amacımız sanayinin ihtiyaçlarından hareketle uygulanabilir çözümler geliştirmek.” dedi.
Faustine Delasalle’in moderatörlüğünde gerçekleştirilen “Türkiye’de Nihai Yatırım Kararına Giden Yol Haritası” başlıklı üst düzey panelde; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü Metal Sanayi ve Kritik Malzemeler Dairesi Başkanı Ahmet Türkarslan, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Türkiye Ofisi Başkan Yardımcısı Mehmet Üvez ile Limak Çimento Grup Proses Direktörü Sabri Trabelsi yer aldı.
Kapanış oturumunda ise ITA ve BCG proje geliştiricilerinden elde edilen bulguları paylaşarak yatırımların hızlandırılmasına yönelik seçenekleri sundular.
Büyüyen proje portföyü Türkiye’de şekilleniyor
ITA’nın sanayi şirketleri ile proje geliştiricileriyle yaptığı çalışmalar sonucunda aşağıdaki projeler tespit edilmiştir:
- Ticari ölçekli üç temiz sanayi projesi
- İki pilot proje ile araştırma-geliştirme (Ar-Ge) ölçeğinde projeler
- Hayata geçirme potansiyeli bulunan ek on proje
- Ticari olarak kendini kanıtlamış teknolojileri kullanan toplamda 116 düşük karbonlu proje
Tavsiyeler Antalya’da gerçekleşecek COP31’de sunulacak
Elde edilen bulgular ITA ile BCG tarafından yürütülen araştırmalarla birleşerek Antalya’da düzenlenecek olan COP31 kapsamında yayımlanması planlanan Türkiye Değerlendirme Bilgi Notu’nda ele alınacaktır. Bu bilgi notunda Türkiye’deki temiz sanayi projelerinin karşılaştığı zorluklar, ihtiyaç duyduğu finansman koşulları ile yatırımları hızlandırmaya yönelik somut adımlar ortaya konacaktır.
Türkiye ayrıca ITA’nın diğer ülkelerde edindiği deneyimlerden de faydalanacaktır. Brezilya’da ITA düşük emisyonlu gübre üretimini destekleyen politika tedbirleri geliştirilmesine yardımcı olurken; Hindistan’da hidrojen bazlı çelik ile e-metanol projeleri için yeni piyasa mekanizmaları tasarlanmaktadır.
Kaynak: (KAHA) Kapsül Haber Ajansı
